Dhël lëu bï PANDA yï kony. Yuöp alaŋ du tɛ̈dä ka alɔŋ raan dɛ̈d ŋic.
Ye mëdhiëëth yam tɛ̈dä ka ŋɔ̈th lɔn bïn naŋ meth? Ye diɛɛr alɔŋ tɛ̈ yïn rot yɔ̈k thïn?
Kë yenë käŋ tïŋ thïn ke pial ë nhom
Kë yenë käŋ tïŋ thïn ke pial ë nhom
Yen athöör kënë ee thiëc në wël wën lëu bïk yïn kuɔny ba ŋic apɛi në tɛ̈n ye yïn rɔt yɔ̈k thïn, ku lɔn adɛ̈ ke yïn lëu ba naŋ këpieth ba yök thïn tënë kuɔɔny dɛ̈t baŋë pial de nhomdu.
Alɔŋ PANDA
PANDA yen tööŋ lui baai Australia alɔŋ Nämba ë Kuɔɔny Baai tɛ̈n diäär liɛc nɛ̈k arɛɛm, diɛɛr ku arem tɛ̈ktɛ̈k tɛ̈n diäär piɔc dhiët ku tɛ̈n kɔɔc käŋ yök ke ril yiic rin ye kek mëdhiëëth.
Ɣok aa kɔc piɔ̈ɔ̈c aya alɔŋ tuany rɛɛc cït kën ku ye tuany kɔɔc juääc dɔm rin bë kɔɔc tuany näk keek deet ku wïckä kuɔɔny.
“Wäär cï tuaany ɣa dar, ee kuöc lɔn bï ɣɛn bɛn ɣɔ̈r. Ku ɣɛn cë bɛ̈n ɣɔ̈r.”
AGAMLÖÖŊ/ATHOOK AA TƆ̈U
PANDA anɔŋ yök agamlööŋ/athook bïk kɔc kɔ̈ɔ̈k cië jam Duŋgëlïth tedä nɛŋ pïŋ tedä jam laa ruɛiruɛi.
“A cïn raan cë ye lɛ̈k ɣɛɛn bï tuany kën rot looi wäär këc Ɣɛn gua dhiët meth!”
Kaam bïn kuɔɔny yök
Tɛ̈ liɛɛc tik tɛ̈dä ka tik a puɔc dhiët a lëu bë ya kën miɛtpuöu ku ye kë rilic. Ajɔ̈ɔ̈r rot looi tɛ̈ puɔc tik dhiët ee ken rot looi tɛ̈n raan ebën athɛɛr. Kë tɔ̈u thïn, na cë ka jöör röt juak rɛ̈k bïk tuɛny ŋuɛ̈ɛ̈n dɛ̈d bɛ̈y raan guöp, ka cëŋ tuaany wiik ka rou le tueŋ, ka path bë raan wïc kuɔɔny.
Arɛɛm ku diɛɛr tɛ̈n tiŋ liac aa röt lac looi.
Kɔɔc juɛ̈ɛ̈c döt tök dhiëc yiic ke ye kɔɔc liɛɛc tik tɛ̈dä ka puɔc dhiët wälä mony puɔc tik dhiët aa bëï naŋ arɛɛm tɛ̈dä ka ke diɛɛr. Yeen a lëu bë rot looi kaam liɛɛc tik (antenatal) tɛ̈dä ka loi rot ruöön tueŋ puɔc tik dhiëth yic (postnatal). Wɛ̈t cɔl ‘tiŋ liac’ a ye lueel alɔŋ tiŋ liac ku tiŋ puɔc dhiët këc meth ruöön tuööm.
“Ɣɛn a diɛɛr alɔŋ raan diëën ceŋ ɣok baai ku yeen a ce jam ke ɣɛɛn .”
Nhomriɛɛr ë tiŋ puɔc dhiët
Nhomriɛɛr ë tiŋ puɔc dhiët a ce rot lac looi ku ee tuany rac apɛidït tiɛŋ tök ɣet rou diäär piɛc dhiëth yiic döt 1000 ku a lëu bë man meth ku meth yiëk käräk kedhie. Yeen aa ye kɔc lac tääc panakïm Kït nyuɔɔc aa lac bɛ̈n ku aa lëu bïk yiic naŋ kë ye raar rëër ka wëër riäŋpuöu ku miɛtpuöu yiic, ku wɛɛr ciɛŋ ebënë ku määr ë gööt ke kääŋ.
“Ɣɛn ee mëdhiëth rac apɛy pinynhom.”
Dhël lëu bï PANDA yï kony
Tɛ̈ ye yïn tiŋ liac tɛ̈dä ka yïn a puɔc dhiët ku ye diɛɛr alɔŋ alɔŋ pial nhom– tɛ̈dä ka yïn a diɛɛr alɔŋ raan dɛ̈d wën ŋic – ka yeen a path ba wïc kuɔɔny. Na lɔc wïc kuɔɔny, ka yïn a bë guöp lac pial.
Nämba ë Kuɔɔny Alɔŋ Pial Nhom Tɛ̈n Diäär Liɛc ë PANDA ee gɛm kuɔny wëët abɛc ku kuɔny tɛ̈n amidhiëëth yam ebënë ku amidhiëëth ŋööth.
Kɔɔc kuaan cuk piɔ̈ɔ̈c apɛy ku aa kɔc ŋiɛc muk nhïïm aa bë wɛ̈t duun jöör piŋ telepun thok ku konykä yïïn ba lon bïn pial gɔɔc.
“Na lɛ̈k raan dɛ̈d kä jör ɣɛɛn alɔŋ pial guäp dië lëu bë tak lɔn ɣɛn mëdhiëth rac.”
Yeen a path ba jam alɔŋ tuany kënë
Arɛm ku diɛr ee kerac tɛ̈n pialwëi. Yeen a lëu bë tiŋ puɔc dhiët dɔm tɛ̈dä ka ke tiŋ liac dɔm. Yeen a ce kën kɔc riääc guöp. Yeen a path ba jam alɔŋ kënë. Apɛy guöp, yen a path ba dhiɛl looi keya!
Tɛ̈ lëk kɔɔc kɔ̈k alɔŋ kä jör yïïn, tɛ̈dä ka yïn gam wɛ̈t lɔn wïc yïn kuɔɔny a ce kïn niööp. Yeen a ye nyuɔɔth lɔn wïc yïn kë piɛth tɛ̈n yïïn ku tɛ̈n kɔɔc kuun macthok.
“Ɣɛɛn ee ye tak lɔn bï ɣɛn manh dië nhiaar nyinic, ku yemën a yök rilic ba lieec.”
Kït dhie arɛɛm ku diɛɛr nyuɔɔth tɛ̈n tiŋ liac
Kït kä aa lëu bïk yiic naŋ:
- Riäŋpiɔ̈u, biɔ̈nrot, tɛ̈dä ka tiŋ liac a dhiau ka kuc kë dhuur
- Diɛɛr ce jäl, ku diɛɛr alɔŋ këriëëc ebën, ku ye diɛɛr biäk kë bë wääc alɔŋ guöp tɛ̈dä ka ke diɛɛr alɔŋ pïïr ë mɛnh du
- Rëër cë riɔ̈ɔ̈c, ka cïn ye guöp, tɛ̈dä ka rɛ̈ɛ̈r ka lɛth guöp
- Piöu guɔ lac riääk tɛ̈dä ka rɛ̈ɛ̈r ye la ŋäny
- Meec rot wei tɛ̈n pamäth ku kɔɔc macthok
- Ruuyïn, cɔkalɔn cï manh du nin
- Rëër ka war riäŋpuöu ku miɛtpuöu yiic
- Rëër cë guöp thiai ku cïn guöp riɛl
- Käk röt nyuɔɔth guöp yic cëmën lööt, aŋɔ̈ɔ̈k, tuc lir, liu miëth ye piöu
- Naŋ kë koor tɛ̈dä ka cïn kë nhiɛɛr kä keen thɛɛr nhiɛɛr yiic
- Riööc ë rëër rot tɛ̈dä ke kɔɔc kɔ̈k
- Yök yeen ka rilic bë ye piöu tääupiny, mɛt piöu këdäŋ yic tɛ̈dä muk këdäŋ nhom
- Juɛk dëkdëk määu tɛ̈dä ka ke cäm ë wal
- Rëër ka lɛth guöp (gut piöu, lɛth piöu, wëëi la ɣäkɣäk, lɛth tɛ̈dä ke yök ka cï puɔ̈k ke käŋ ebën
- Rëër ka nuɛɛk tök yic tɛ̈dä ka loi kë këc puöu gam
- Tɛ̈ktɛ̈k ë thuɔɔu, nääkrot tɛ̈dä ka tak diet yï rär manh du
Anɔŋ kït juëc kɔ̈k këc gätpiny atɛ̈n. Na ye rot yök tɛ̈dä ka ke raar dɛ̈d thiääk ke yïïn yen nɛŋ guöp kït kä tɛ̈dä yök lɔn yïn aye diɛɛr tɛ̈n läät karou tɛ̈dä kajuëc, manha ka yï wïc kuɔɔny.
“Amïdhiëëth yam ebën cïk kërɛc kënë yök?”
Yup Nämba ë Kuɔɔny Alɔŋ Pial Nhom Tɛ̈n Diäär Liɛc abac
Telepun 1300 726 306
Akölrou – Aköldhëtem 9nh – 7.30th AEST/AEDT
Telepunkuɔɔny ë PANDA a tɔ̈u thok juääc, gut thuɔŋ du.
Na yup telepunkuɔɔny ë PANDA, ka yï tuany “1” wën ɣok cɔɔl aŋic lɔn yïn a wïc raan agamlöŋ/athook.
Yeŋö bë rot looi tɛ̈ cï yup du gam:
Yup du a bë gam ye raan wëët jam-Duŋgëlith. Ɣok aa wïc buk ŋic tɛ̈n thoŋ nhiaar - na cï wïc ba jam Duŋgëlïth a lëu ba lëk raan wëët thuɔŋ du nhiaar.
PANDA a bë raan wɛ̈ɛ̈r thok guir ku na tɔ̈u raan bï waar thok, ɣok aa bë gɔɔl luɔi ë kony yïn.
Na raan gɛ̈ɛ̈r thok ee cië tɔ̈thïn, ɣok aa bë yïn yuɔ̈p ciën.
Na yïn a wïc lac kuɔny ke yï yuɔ̈p tɔ̈ɔ̈ric (000) tedä ke amaatnhom panakïm kërac cë tuöl.
Na yïn a wïc kony aɣer ë thäät Telepunkuɔɔny ë PANDA lui, ke yuɔ̈p Lifeline atɔ̈ 13 11 14.